Er bestaat een versie van de voetbalgeschiedenis waarin Barcelona en Amsterdam twee losstaande steden zijn die af en toe een speler ruilen. Die versie klopt niet, en degene die daar het meest verantwoordelijk voor is werd geboren in Betondorp, Amsterdam-Oost, en ligt begraven in Catalonië.
1973: de transfer
In augustus 1973 verliet Johan Cruijff Ajax — drie Europacups op rij, de beste ploeg ter wereld — voor FC Barcelona, voor wat toen een wereldrecordbedrag was. Een belangrijke reden was Rinus Michels, zijn trainer bij Ajax, die hem was voorgegaan naar Barcelona en zijn beste speler wilde laten volgen.
Hij kwam bij een club die sinds 1960 niet meer landskampioen was geworden. In zijn eerste seizoen werd die dat wel. Johan Neeskens volgde het jaar erop vanuit Ajax. Wat Amsterdam ook aan het doen was, het gebeurde nu ook in Catalonië.
De naam
Het verhaal dat het meest zegt over wat Barcelona voor Cruijff ging betekenen, gaat helemaal niet over voetbal. In februari 1974 werd zijn zoon geboren — bewust in Amsterdam — en kreeg de naam Jordi, naar de patroonheilige van Catalonië.
Catalaanse namen waren in Spanje verboden onder Franco. Spaanse ambtenaren weigerden Jordi en eisten dat de jongen als Jorge werd ingeschreven. Hij was geboren in Nederland, waar Franco niets te zeggen had, en de naam bleef staan.
Een Amsterdams bevolkingsregister is de reden dat een Catalaanse naam een Spaans verbod overleefde.
Terugkomen om iets te bouwen
Cruijff keerde in 1988 terug naar Barcelona als trainer en bleef tot 1996, en wat hij daar bouwde is waar het moderne Barça nog steeds van gemaakt is: het Dream Team, vier landstitels op rij van 1991 tot 1994, en de eerste Europacup van de club, in 1992 gewonnen op Wembley via een vrije trap van Ronald Koeman — nog een Nederlander die bij Ajax was opgekomen.
Duurzamer dan welke prijs ook was het idee. Cruijff stond erop dat het eerste elftal en de jeugdopleiding hetzelfde voetbal speelden, zodat een jongen op La Masia de posities leerde die hij later boven zou innemen. Alles waar Barça sindsdien om bekendstaat — Guardiola, Xavi, Iniesta, Messi in een ploeg die gebouwd was om hem te vinden — loopt via die beslissing.
De weg bleef open
Na Cruijff stopte het verkeer nooit echt. Michael Reiziger, Winston Bogarde en Patrick Kluivert — allemaal uit Ajax — kwamen eind jaren negentig. Louis van Gaal ging in 1997 van de bank bij Ajax naar de bank bij Barcelona. Frank Rijkaard, ook een Ajax-jongen, coachte de ploeg die in 2006 de Champions League won. Frenkie de Jong ging in 2019 van Ajax naar Barcelona, Sergiño Dest een jaar later.
Het gaat ook de andere kant op. Het stadion van Amsterdam draagt Cruijffs naam. Er liggen Cruyff Courts — kleine veldjes van zijn foundation — in wijken door de hele stad, ook in de wijk waar hij opgroeide.
Wat ons bij een café aan de Overtoom brengt
Penya Blaugrana Amsterdam is opgericht in 2024 en in oktober van dat jaar erkend door het bestuur van FC Barcelona — de 74e officiële penya in Europa buiten Spanje. We kijken elke wedstrijd samen bij PARCK aka Ping Pong Bar.
Een supportersclub voor een Catalaanse club in Nederland klinkt als een toevalligheid van de globalisering. Bij precies dit stedenpaar lijkt het meer op een voortzetting.
Kijk een wedstrijd met ons mee
Schema, locatie en de WhatsApp-groep.
Bronnen